Το Πατριαρχείο Φαναρίου και ο Βυζαντινισμός

 Σχόλιο Στρατηγού Φράγκου Φ.:

Ακοινώνητοι και εμπαθείς ως είθισται οι Τούρκοι πνέουν τα μένεα εναντίον του Οικουμενικού Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως και Νέας Ρωμης κκ Βαρθολομαίου…

Εφημερίδα «Τζουμχουριέτ» της 5 Μαϊου 2026

  Deniz Berktay

Ο νυν Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος γίνεται δεκτός με το πρωτόκολλο που αρμόζει σε έναν πρόεδρο στις χώρες που επισκέπτεται και δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει τον τίτλο «Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως». Πιο πρόσφατα, στο μήνυμά του «περαστικά» προς τον Τραμπ μετά την απόπειρα δολοφονίας, χρησιμοποίησε επίσης τον τίτλο «Πατριάρχης της Νέας Ρώμης» (όνομα που έδωσαν οι Βυζαντινοί στην πρωτεύουσά τους). Επιπλέον, όπως δήλωσαν ο πρώην Γ.Γ. του ΥΕΘΑ Ουμίτ Γιαλίμ και η Εκπρόσωπος του Τουρκορθόδοξου Πατριαρχείου Σεβγκί Ερενερόλ, ο Βαρθολομαίος διορίζει απευθείας ιερείς στις νησίδες του Αιγαίου Πελάγους που ανήκουν στην ελληνοκρατούμενη επαρχία Αϊδινίου, συμμετέχοντας έτσι στην ελληνική κατοχή. Επομένως, τα τελευταία χρόνια, το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει αρχίσει να εκδηλώνει ανοιχτά τις απόψεις του, νιώθοντας ότι λαμβάνει αυξημένη υποστήριξη από τη Δύση. Τι πρέπει να ειπωθεί σε όσους εξακολουθούν να αποκαλούν όσους μιλούν γι’ αυτά τα πράγματα «παράνοια των Σεβρών»? Το αφήνω στους αναγνώστες να αποφασίσουν.

Οι ενέργειες των FETÖ (Τρομοκρατική Οργάνωση Γκιουλέν) ήταν τουλάχιστον αρκετές για να δείξουν τι προσπαθούν να κάνουν οι ΗΠΑ στην Τουρκία και τις γειτονικές χώρες, με την αντίληψή τους για το «μετριοπαθές Ισλάμ». Γνωρίζουμε για τις προσπάθειες των ΗΠΑ να δημιουργήσουν ισλαμικές κοινότητες πιστές σ’ αυτές. Ωστόσο, αυτό που προσπαθούν να κάνουν οι ΗΠΑ ή άλλες μεγάλες δυνάμεις μέσω του Χριστιανισμού, μπορεί να διαφύγει της προσοχής μας. Είδαμε ένα παράδειγμα αυτού κατά την επίσκεψη του Πάπα Λέοντα ΙΔ' στην Τουρκία τον Νοέμβριο. Σε όσους αντιμετώπισαν αυτήν την επίσκεψη με καχυποψία είπαν: «Είστε εχθρός του Χριστιανισμού; Δεν χρειάζεται να είστε παρανοϊκοί».

Ωστόσο, όπως ακριβώς το να λέμε ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τους FETÖ στο πλαίσιο ενός σχεδίου «μετριοπαθούς Ισλάμ» δεν είναι ισλαμοφοβία, έτσι και το να λέμε ότι οι ΗΠΑ και άλλες μεγάλες δυνάμεις προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν το Βατικανό και το Πατριαρχείο Φαναρίου σύμφωνα με τις δικές τους πολιτικές, δεν είναι χριστιανοφοβία. Δεν πρέπει να συγχέουμε την ήρα με το σιτάρι.

Στη διεθνή πολιτική, η θρησκεία είναι μια από τις δυνάμεις που ασκούν επιρροή. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ είναι πιο κοντά στην αντιρωσική παράταξη στον δυτικό κόσμο. Ύψωσε το λάβαρο της αντίθεσης στον Τραμπ και μείωσε την υποστήριξη προς αυτόν μεταξύ των Καθολικών στις ΗΠΑ. Ως αποτέλεσμα, αξιωματούχοι του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ κάλεσαν τον πρέσβη του Βατικανού στην Ουάσιγκτον και απείλησαν να κρατήσουν τον Πάπα όμηρο, όπως ακριβώς έκαναν οι Γάλλοι βασιλιάδες τον 14ο αιώνα (αυτή η απειλή διατυπώθηκε λίγες μέρες μετά την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Μαδούρο τον περασμένο Ιανουάριο, ένα πρωτοφανές γεγονός στην διπλωματική ιστορία). Ωστόσο, ο Πάπας ύψωσε τη φωνή του εναντίον του Τραμπ και επέκρινε σκληρά την πολιτική του για το Ιράν. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι ο Πάπας έλαβε υποστήριξη από το Ηνωμένο Βασίλειο σε αυτή την αντιπαράθεση. Όπως φαίνεται, η θρησκεία και η πολιτική είναι αλληλένδετες στον καθολικό κόσμο.

Η ορθόδοξη κάρτα

Παρόμοια κατάσταση παρατηρείται και στον Ορθόδοξο κόσμο. Από τη δεκαετία του 1940, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν το Πατριαρχείο Φαναρίου, για να επηρεάσουν τους ορθόδοξους πληθυσμούς στην Ανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο και να καταστήσουν τον Πατριάρχη Φαναρίου τον de facto ηγέτη των Ορθοδόξων. Όταν το λέω αυτό, κάποιοι θα προσπαθήσουν να με κατηγορήσουν για ορθόδοξη εχθρότητα, ανθελληνικά αισθήματα ή «παράνοια των Σεβρών», αλλά όταν ο Αθηναγόρας, ο οποίος μεταφέρθηκε στην Τουρκία με το ιδιωτικό αεροπλάνο του Αμερικανού προέδρου Τρούμαν το 1948 και του χορηγήθηκε βιαστικά τουρκική υπηκοότητα, δήλωσε τη δεκαετία του 1960: «Σχημάτιζα τον θρησκευτικό βραχίονα του Δόγματος Τρούμαν», οι κατηγορίες όσων προσπαθούν να αποκρύψουν την ορθόδοξη κάρτα των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου φαίνονται πολύ περίεργες. (Συζητώ αυτά τα ζητήματα στο βιβλίο μου, «Το Ελληνικό Πατριαρχείο Φαναρίου στη σύγκρουση Ρωσίας-Δύσης», που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Cumhuriyet. Το συνιστώ ταπεινά.)

Ο νυν Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος γίνεται δεκτός με το πρωτόκολλο που αρμόζει σε έναν πρόεδρο στις χώρες που επισκέπτεται και δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει τον τίτλο «Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως». Πιο πρόσφατα, στο μήνυμά του «περαστικά» προς τον Τραμπ μετά την απόπειρα δολοφονίας, χρησιμοποίησε επίσης τον τίτλο «Πατριάρχης της Νέας Ρώμης» (όνομα που έδωσαν οι Βυζαντινοί στην πρωτεύουσά τους). Επιπλέον, όπως δήλωσαν ο πρώην Γ.Γ. του ΥΕΘΑ Ουμίτ Γιαλίμ και η Εκπρόσωπος του Τουρκορθόδοξου Πατριαρχείου Σεβγκί Ερενερόλ, ο Βαρθολομαίος διορίζει απευθείας ιερείς στις νησίδες του Αιγαίου Πελάγους που ανήκουν στην ελληνοκρατούμενη επαρχία Αϊδινίου, συμμετέχοντας έτσι στην ελληνική κατοχή. Επομένως, τα τελευταία χρόνια, το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει αρχίσει να εκδηλώνει ανοιχτά τις απόψεις του, νιώθοντας ότι λαμβάνει αυξημένη υποστήριξη από τη Δύση. Τι πρέπει να ειπωθεί σε όσους εξακολουθούν να αποκαλούν όσους μιλούν γι’ αυτά τα πράγματα «παράνοια των Σεβρών»? Το αφήνω στους αναγνώστες να αποφασίσουν.

Σημείωση: Αυτή την Παρασκευή στις 2 μ.μ., θα δώσω μια ομιλία και μια εκδήλωση υπογραφής για αυτά τα θέματα στο Κέντρο Ευρασιατικών Σπουδών στην Άγκυρα. Θα χαιρόμουν να δω εκεί όσους ενδιαφέρονται.